Tanjug, 16. jul 2010.

Erotski aforizami "Iz crvene banovine" Radeta Jovanovića

Svetska velesila na polju aforizama, kao što je Srbija, ne stara se da se plodovi tog iskonskog smisla za humor sakupe među koricama knjiga i ostali bi rasejani po dnevnim medijima da nema privatnog zrenjaninskog izdavača "Agora" koji je pokrenuo specijalizovanu ediciju "Aforiznica" u kojoj neguje tu književnu formu.

U knjižarama se može naći nova knjiga erotskih aforizama veterana Radeta Jovanovića (71) "Iz crvene banovine", u izdanju "Agore".

Jovanović je iz zavičaja (BiH) doneo na studije književnosti karakterističan, pomalo gorak humor Petra Kočića ili Branka Ćopića, a kao stanovnik Užica nalazi se na drugom plodnom izvoru šale i podsmeha, što je dosad rezultiralo sa šest knjiga.

Tokom devedesetih godina prošlog veka bio je izuzetno produkitivan, tada je objavio pet knjiga aforizama, epigrama i humorističko-satirične proze, a onda je "zaćutao".

Kod "Agore" se pojavio sjajnom knjigom "Kratko i kasno", 2008. godine. Knjiga je doživela dva izdanja, obasuta je sa pregršt nagrada, one koja nosi ime srpskog rodonačelnika satire Radivoja Domanovića i nagrade "Jovan Hadži Kostić".

Pisac, ali pre svega antologičar i vrstan znalac aforizma kao književne forme Vitomir Teofilović je u eseju pod naslovom "Vrhovni bog Eros", posvetio pažnju tom motivu u aforizmima Jovanovića, dostojnog nastavljača onih narodnih majstora erotske proze čija je mudrovanja zabeležio Vuk Stefanović Karadžić, a objavljena su, iz njegove zaostavštine, u knjizi " Crveni ban".

Stavljajući Jovanovićeve aforizme u istorijski kontekst, Teofilović se vraća u antičku Grčku iz koje je potekla "estetička zabluda" da je sve što je komično i erotsko manje vredno u odnosu na tragediju.

Da bi dokazao tezu o "oslobodilačkoj energiji erotike i humora" Teofilović pominje pisce poput Bokača i Rablea, ali i slavne komediografe, od Šekspira, preko Lope De Vege, do Molijera koji su su energiju oslobodili na opšteljudskom nivou.

"Sa senzibilitetom modernog intelektualca Rade Jovanović je iznedrio vrednu knjigu posvećenu erotici iz humorističke perspektive", piše Teofilović i nastavlja time da "za razliku od sličnih knjiga po tematskom motivu u kojima je erotika ogoljena, a humor prizeman na ivici kiča ili vulgarnosti, Jovanovićev humor ima književnu validnost i naoko neobuzdane igre reči".

On ih naziva " višeslojnim metaforama od kojih čitav niz ulazi u riznicu duhovitih iskaza, od visprenih pošalica, do umnih socio-psiholoških opaski".

Teofilović u aforizmu "ekološki zadatak broj jedan: sačuvajmo ševu", prepoznaje da je autor sažeo ideju da je igra polova inicijalna kapisla života, neophodna za opstanak ljudske vrste.

"Kao što je na satiričnom frontu jedan od naših vodećih boraca protiv društvenih zala i njihovihvinovnika - političara, tako je izvanredan borac u brigadi Erosa protiv Tanatosa", zaključuje Teofilović, uputivši poziv čitaocima da mu se "pridruže u toj borbi svim svojim erotskim potencijalima", jer, kako poručuje Jovanović, "sa dobrom mačkom svaki mesec je februar".

nazad