Aforizam kao književna vrsta I

Termin "aforizam" je grčkog porekla (aphorismos), a u svetu je postao poznat po zbirci kratkih medicinskih saveta pod naslovom AFORIZMI (Aphorismoi) znamenitog antičkog lekara Hipokrata, Sokratovog savremenika. No, ako je jezičko poreklo aforizma nesumnjivo, autorsko je pod znakom pitanja, jer su svi spisi Hipokratove škole iz nekoliko generacija (V vek i polovina IV pre nove ere), čitav tzv. Corpus Hippocraticum, koji sadrži stotinak spisa na grčkom i tridesetak na latinskom, pripisani Hipokratu, iako je izvesno da toliki spisi, pogotovu ne u celosti, ne mogu biti njegovo lično delo. Bilo kako bilo, termin aforizam je postao svetski poznat nakon pomenute zbirke, koja je sadržala četiri stotine jezgrovitih medicinskih uputstava, grupisanih u sedam oblasti već tada široke nauke o zdravlju. I ova zbirka i sam pomenuti korpus do nas je sačuvan zahvaljujući Aleksandrijskoj biblioteci.

Naoko je antički, izvorni pojam aforizma, osim kratkoće forme, bez bliže i dublje veze sa današnjim aforizmom. Dok je antički aforizam bio usredsređen na pragmatičnu stranu života, današnji odlikuje književno- filosofska širina. Iako je zaista reč o ogromnoj razlici, dublje istraživanje pokazuje njenu relativnost. Pokazuje da je i ovaj pojam imao svoju prirodnu istoriju - i pored svih mena, sačuvao je duh svog izvornog jezgra. Nije reč samo o kratkoći forme (postoji, kao što je poznato, čitav niz kratkih formi), već upravo o duhu, o specifičnoj osobenosti te sažetosti. I sama uvodna, opštepoznata rečenica Hipokratovih "Aforizama" predstavlja i za današnje uzuse pravi aforizam - Ars longa, vita brevis. Već je antički lekar Galen osetio posebnu ubedljivost Hipokratovih aforizama - "u malom tekstu velika snaga", karakterišući time ne samo Hipokratove već i današnje aforizme.

Drugi pravac